Waarom is dit belangrijk?
De Data Act wordt vaak genoemd wanneer mensen eigenlijk privacy bedoelen. Daardoor missen bedrijven wat de wet wél voor hen doet. Ze geeft je rechten tegenover de fabrikant van je machines en tegenover je cloudleverancier. En wie zelf verbonden toestellen verkoopt of software in de cloud aanbiedt, krijgt verplichtingen.
Welke wet gaat waarover?
| Wet | Gaat over | Voorbeeld |
|---|---|---|
| GDPR | Persoonsgegevens | Klantgegevens, mails, opgenomen gesprekken |
| AI Act | AI-systemen, volgens hun risico | Een chatbot moet zeggen dat hij AI is |
| Data Act | Data uit verbonden toestellen, en overstappen in de cloud | De meetgegevens van je warmtepomp opvragen bij de fabrikant |
De Data Act vervangt de GDPR niet. Zit er in de data van een toestel iets dat naar een persoon te herleiden is, dan gelden beide.
Wat regelt de Data Act?
- Data uit verbonden toestellen is ook van de gebruiker. Wie een auto of een warmtepomp met internetverbinding gebruikt, heeft recht op de data die het toestel genereert. Je mag ze ook laten delen met een derde, bijvoorbeeld een onafhankelijke hersteller of een softwarepartner.
- Overstappen van cloud- of softwareleverancier. De opzegtermijn om over te stappen is hoogstens twee maanden, de leverancier moet meewerken aan het overzetten van je data, en technische of contractuele hindernissen zijn niet toegelaten. Dat geldt voor infrastructuur en ook voor software in de cloud.
- Geen eenzijdige contracten over data. Oneerlijke voorwaarden over toegang tot en gebruik van data, eenzijdig opgelegd aan een ander bedrijf, zijn niet bindend.
- Bescherming van bedrijfsdata zonder persoonsgegevens. Cloudleveranciers moeten maatregelen nemen tegen onrechtmatige toegang door overheden van buiten de EU.
- Toegang voor overheden in noodsituaties. In uitzonderlijke gevallen, zoals een ramp, kan een overheid data opvragen bij bedrijven.
De belangrijkste data
| Datum | Wat |
|---|---|
| 11 januari 2024 | De Data Act treedt in werking |
| 12 september 2025 | De meeste regels zijn van toepassing, waaronder het recht op je data en de overstapregels |
| 12 september 2026 | Nieuwe verbonden toestellen moeten zo ontworpen zijn dat de gebruiker rechtstreeks aan zijn data kan |
| 12 januari 2027 | Leveranciers mogen geen kosten meer aanrekenen voor het overstappen zelf. Tot dan mogen ze enkel hun werkelijke kosten doorrekenen |
| 12 september 2027 | De regels over oneerlijke voorwaarden gelden ook voor oudere contracten van lange duur |
Wanneer speelt het voor jou?
- Je gebruikt verbonden toestellen (machines, voertuigen, installaties). Je kan de data opvragen bij de fabrikant en ze in je eigen systemen gebruiken.
- Je verkoopt of installeert zulke toestellen. Je klant heeft recht op zijn data, en dat hoort in je contract en je documentatie. Kleine ondernemingen die zelf toestellen maken, zijn voor een deel van de verplichtingen vrijgesteld.
- Je werkt met software in de cloud. Je kan weg met je data. Kijk in je contract na hoe de export en de opzeg geregeld zijn.
- Je biedt zelf software in de cloud aan. Dan gelden de overstapregels voor jou als leverancier.
Wat staat er nog aan te komen?
De Europese Commissie stelde op 19 november 2025 een Digital Omnibus voor die een reeks digitale wetten wil vereenvoudigen. Het deel over AI is intussen wet. Het deel over data, dat onder meer enkele bestaande datawetten in de Data Act wil samenbrengen en de GDPR op een paar punten wil aanpassen, was in oktober 2026 nog in onderhandeling. Tot dat rond is, gelden de regels zoals hierboven.
De Data Act gaat niet over privacy, wel over wie aan je data mag en of je ze kan meenemen.
Verwante begrippen
- AI Act: de Europese regels voor AI-systemen.
- CLOUD Act: een Amerikaanse wet, ondanks de gelijkende naam.
- EU-hosting en zero-retention: waar je data staat en wat ermee gebeurt.
- Gesprekken opnemen: valt onder de GDPR, niet onder de Data Act.
Bronnen: Data Act (verordening 2023/2854) · GDPR (verordening 2016/679) · AI Act (verordening 2024/1689)
Dit artikel is geen juridisch advies. De regels zijn nagekeken op 6 oktober 2026. Voor een concrete situatie leg je het best voor aan een jurist.